Zo proef ik thee

Een proefnotitie is pas iets waard als je hem kunt vergelijken met de volgende. Als ik de ene thee 3 minuten in een mok laat trekken en de andere 20 seconden in een gaiwan, zegt het verschil meer over mij dan over de thee. Daarom zet ik elke thee op dezelfde manier, en score ik ze allemaal op dezelfde assen.

Dit is die methode. Je hoeft hem thuis niet zo streng te volgen. Maar als je wilt meeproeven en mijn scores naast die van jou wilt leggen, is dit hoe ik het doe.

Wat je nodig hebt

• Een gaiwan of klein theepotje (ongeveer 100 ml)
• Een keukenweegschaal die op 0,1 gram weegt
• Een waterkoker met temperatuurinstelling
• Een gelijkmaakkan of klein kannetje, en een paar kleine kopjes
• Een timer (je telefoon)
• Zacht water. Ik gebruik Spa Blauw (droogrest ongeveer 33 mg/l). Hard kraanwater maakt thee dof.

Samen goedkoper dan één duur theeservies. Een gongfu-set is leuk, maar niet nodig.

Voor je begint

• Neutrale mond. Geen koffie, eten of tandpasta vlak ervoor.
• Liefst op een vast moment van de dag, zodat je smaak vergelijkbaar is.
• Vat en kopjes voorverwarmen met heet water, en dat weggooien.

Het zetprotocol

Blad in gram per 100 ml vatinhoud. Heb je een gaiwan van 120 ml, dan neem je 20% meer blad.

Spelregels

• De tijd loopt vanaf het moment dat het vat vol is, tot je begint met uitschenken.
• Elke keer helemaal leegschenken. Blijft er water op het blad staan, dan trekt de volgende infusie te sterk.
• Na infusie 8 verleng ik elke ronde met 30 seconden, tot de thee waterig wordt.
• Ik gebruik altijd dit protocol voor de score, ook als de verkoper iets anders adviseert. Zet ik hem daarnaast op een andere manier, dan staat dat apart in de notitie.

Waarom de tweede infusie korter is dan de eerste? Na de eerste ronde is het blad open en nat, en geeft het veel sneller smaak af.

Een proefsessie, stap voor stap

1. Droog blad. Bekijken en ruiken. Leg het daarna even in de voorverwarmde, lege gaiwan, deksel erop, schudden, en ruik opnieuw. Warm blad ruikt veel sterker.
2. Spoelen als het protocol dat zegt.
3. Zetten, uitschenken, ruiken. Ruik ook aan de binnenkant van het deksel: daar hangt het aroma.
4. Slurpen. Met lucht erbij, zodat de thee je hele mond raakt.
5. Mondgevoel. Dun of vol? Glad of droog?
6. Nasmaak. Slik door en wacht. Blijft er iets hangen? Komt er zoetheid terug?
7. Volgende infusies. Hoe verandert de thee? Wanneer is hij op zijn best, wanneer zakt hij in?
8. Nat blad. Na afloop het blad uitvouwen en bekijken.

Af en toe proef ik twee thees naast elkaar. Dat is de beste manier om je tong te ijken: verschillen die je los niet opvallen, worden dan ineens duidelijk.

Hoe ik score

Ik score op infusie 2 tot 4. Daar zit bij de meeste thees de piek. Wat er daarna gebeurt, beschrijf ik in de notitie.

De drie assen

Dit zijn geen cijfers voor kwaliteit. Een 1 is niet slechter dan een 5. Ze beschrijven hoe een thee is, zodat je thees kunt vinden die op elkaar lijken, of juist niet.

Deze drie assen zijn de basis van het smaakprofiel dat straks komt: een quiz die jou op dezelfde assen plaatst en vertelt welke thee je hierna moet proberen.

Wat ik er verder bij noteer

• Nasmaak (1 = kort, 5 = lang): blijft hij hangen, komt er zoetheid terug?
• Uithoudingsvermogen: het aantal infusies tot de thee duidelijk waterig wordt. Geen score, gewoon een getal.
• Textuur: maximaal twee kenmerken, alleen als ze opvallen zonder te zoeken. Niets aanvinken mag ook.

Let op: droog is niet hetzelfde als bitter. Bitter proef je, droog voel je.

Waarom geen sterren?

Omdat “4 sterren” bij thee vooral iets zegt over de smaak van de proever. Een geroosterde oolong is niet beter of slechter dan een witte thee, alleen anders. Wat ik wel zeg in de notitie: wat me opviel, wat tegenviel en voor wie ik denk dat hij leuk is.

Dit is versie 1

Ik begin net. Na een stuk of tien thees kijk ik of het protocol werkt, en pas ik het één keer aan. Niet tussendoor, anders zijn de scores niet meer te vergelijken. Wijzigt er iets, dan staat dat hier, met datum.

Protocol v1, november 2026